Essay en critiek, Groote figuren

REMY DE GOURMONT, BALZAG EN SAINTE-BEUVE 159

dat hij beoordeeld is geworden door den ״besten kenner" der stof¹).

En nu, is de anecdote „authentique" ?

Wij zijn door Graaf Spoelbergh gewaarschuwd, in zijn „Autour de Balzac". Daarin verklaart de graaf, dat de gekste avonturen van Balzac zijn verteld, waarin hij nimmer een rol heeft gespeeld. Andersom zijn er vele dingen met Balzac geschied, waarvan zelfs zijn intiemste vrienden niets wisten.

Laura de Balzac, zijn zuster, Madame Surville, beaamt het. Ook Balzac schreef zijn „eéleste consolation" (Hanska) typeerend:

„En France il n'y a de grand que ce qui est nié. Rousseau, Voltaire, Montesquieu, La Fontaine, Racine et Molière même, tous ont été niés, discutés, combattus. Si j'avais un succès, je tremblerais! Je ne veux pas vous répéter ce qu'on dit aujourd'hui de Vautrin et de Quinola". („Lettres a 1'Etrangère" II, p. 158).

Hoe in-gemeen verklaart ook Sainte-Beuve Balzac's succes bij vrouwen, die hij zelf zoo grof gekuipt, gevleid en gestreeld heeft met zijn trivale liefdedrift en zijn afpersing van ziele-nieuws. Het is ook critiek van den jaloerschen, grimmigen leelijkert²), zijn existencie zich nauw bewust, die vunze gedichtjes bijeeniijmt op Victor Hugo's vrouw, vol kleffe toespelingen op intimiteit en minne-hunkering, wijl hij zich een Lebemann waant; een Lebemann van de rue Montparnasse, die van zijn drie tijgerslanke katten, met wie hij altijd saam was, toch

*) „J'ai été bien surpris, hier soir, Monsieur. Je pense que jamais personne ne fut traité ainsi dans une Bevue, et par Ie meilleur juge de la matière".

^־) Zie het scherpgevijlde portret dat De Goncourt van Sainte-Beuve geeft, in „Journal" I, 1851—1861: ,,. . . un nez de curieux, de sensuel, de gourmand, la bouche large au vilain dessin rudimentaire" etc. (p. 387).

Ook Sainte-Beuve's secretaris, Troubat, in „Souvenirs et indiscrétions", geeft een portret van hem; ziet hem anders! „Ceux qui 1'ont connu ou ont vu son buste, qui est èi la bibliothèque de Boulogne-sur-Mer, exécuté par M. Mathieu Meuanier, une vraie tête de sage, comme 1'entendaient les Grecs, rappelant même par sa gravité la statuaire antique", (p. 150).