158 GP.OOTE FIGUREN
En hoe vuns Balzac verdacht gemaakt wordt, door het overnemen en verbreiden van een z.g. ״anecdote authentique":
״On sait que Balzae admirait Beyle a la folie pour sa ״Chartreuse de Parme" et qu'il 1'a loué a mort dans sa Revue parisienne. Beyle, vers ce temps, revenait de Rome, de Cmta-Vecchia, a Paris, et dans le premier moment, craignant le ridicule, il fut tout confus d'un pareil éloge si exorbitant: il ne savait oü se cacher. Cependant il vit Balzae et ne lui sut pas mauvais gré d'avoir été aussi bombardé grand homme. Vers ce temps Beyle vendait a la Revue des deux Mondes une série de nouvelles italiennes qu'il se proposait de faire et dont il n'y eut qu'une ou deux d'achevées. II regut pour cela la somme de 3.000 fr. Or, a sa mort, on trouva dans ses papiers la preuve que ces 3.000 fr. avaient été donnés ou prêtés par lui a Balzae, qui fut ainsi payé de son éloge: un service d'argent contre un service d'amour-propre".
Indien de geldleenerij of geldgeverij waar is (nimmer is deze ״authenticiteit" authentiek bewezen), dan nog behoeft er volstrekt geen verband te bestaan tusschen Balzac's bewondering voor Stendhal en Stendhal's finantiëele welwillendheid. Leest nu zelf eens Balzac's sterk-synthetische studie over Stendhal's ״Chartreuse" x) en vervloekt dan in dit opzicht, het vunze Sainte-Beuve-sche critiekstelsel van verachtelijk gehalte. Leest ook Stendhal's antwoord op Balzac's studie en de kleine briefjes aan Balzae, en ge ervaart hoezeer Honoré van zijn vereerder en letterkundigen vriend Stendhal, het recht had een dienst te mogen aanvaarden. Doch leest vooral Stendhal's antwoord aan Balzae, naar aanleiding van Balzac's prachtige critiek op ״Chartreuse". Hieruit blijkt de laster door Sainte-Beuve geanecdotiseerd. Ik bedoel: blijkt uit den geest, waarin Stendhal verklaart,
*) Stefan Zweig in zijn scherp-psychologische studie over Stendhal, spreekt wel vluchtig over Balzac's geestdrift voor de ״Chartreuse", pag. 163, maar rept niet van de ״anecdote".