154 GP.OOTE FIGUREN
aphasie. Ferdinand Brunetière, die een geweldige bewondering uitspreekt voor Balzac, in zijn boek over hem, verwijt Sainte-Beuve dat deze criticus den stijl van Balzac zekere eigenschappen toekent die hij heelemaal niet bezit. Sainte-Beuve rept immers van het geheel aziatische karakter van Balzac's stijl. Zoo b.v. kent hij Balzac ״grace impudique" toe!
Balzac was Sainte-Beuve te zwaar, te geweldig, te monumentaal en te cosmisch. Het vitaal-overstelpende, het levens-heldhaftige van BaJzac, zijn uitbundige en vaak kluchtig-phantastisehe natuur verlamde Sainte-Beuve's trage speurderszinnen. Sainte-Beuve haatte den smart-verachter Balzac instinctief.
Emile Zola (door Yan Deyssel, in zijn opstel over de ״Fransche symbolisten", boven Flaubert en De Gon-court geplaatst) stelt Sainte-Beuve's ״horreur instinctive de Balzac" vast (״Le roman expérimental") en verklaart mede:
״C'est Balzac, le Balzac dont il n'a jamais compris la puissance".
En elders dit vooral:
״D'ailleurs, pour moi, un critique qui n'a pas compris Balzac, peut être un analyste trés fin, une intelligence trés souple, mais il n'est pas a coup sur un de ces esprits supérieurs qui ont la haute compréhension de leur siècle". (E. Zola, ״Le roman expérimental"1) p. 317: Les chroniques parisiennes de Sainte-Beuve).
Zelfs Bellessort erkent:
,,Son ancien secrétaire, Levallois, disait un jour a Jules Claretie: ״II était facile de lui faire prendre sa tête de Balzac, de Hugo ou de Michelet". Ces trois noms avaient le don de lui faire ,prendre une tête, de le jeter hors de lui-même. Le seul Balzac aurait pu crier a 1'injustiee. Dans son article de 1834, Sainte-Beuve 1'avait si Yolontairement blessé, avec tant de perfidie, qu'on se demandait
1 ) Hét groote, vaak bewonderende artikel over Sainte-Beuve schreef Zola echter in zijn ,,Documents Littéraires".