Essay en critiek, Groote figuren

REMY DE GOURMONT, BALZAC EN SAINTE-BEUVE¹)

I

Een angelspitse, scherpe geest is Gourmont, de essayist; voor de twintigste eeuw wellicht uitgebleekt als een papyrus, ondanks zijn ״Epilogues". Ach, hoe beminde deze óyer-zinnelijke symbolisten-vertegenwoordiger onder critici en aestheten, hoe bevleide deze kamerminstreel, les lys! les roses! les branches et les feuilles! (Sensibiliteit bij opbod!) Zijn nerveuze en paradoxale vernuftsstijl is plagerig-superieur, uitgeslepen-reactionair en anarchistisch, om beurten. Remy de Gourmont is koel, vinnig, tergend-ironisch van tongval. Soms onverhoeds man van wrangste accenten, hoffelijk, subtiel en objectief; sarcastische begnuiver vooral van gemoeds-verteedeiïngen, verheerlijker van „1'état de doute", maar ook van ,,la joie, la joie cachée"; verborgen vreugde des sceptischen peinzers. Hij is een zwierig en artistiekerig romaansch philosoof, soms een blind-weerspannige tegen het stormende leven; vaker nog een wonderlijk mengsel van duister-religieus mysticisme (soort van turf-vuurtje voor kille godloochenaars)

¹ J Naar aanleiding van Remy de Gourmont's „Balzac et Sainte-Beuve" „Promenades littéraires" V. —