153
erg belachelijk dat hij zich met liefde een tweeden bochel er bij schaterde. Alles was en bleef br.est op aarde. En of je met een Purmerender of Alkmaarder Packet voer,... je kreeg je rekening en vrachtbrief thuis. Wat had hij geleerd? Niks!... Maar zijn ״verstajem" werkte en de stilte had hij vol gedacht. Nooit had hij in zijn omgeving, van zijn jongste jaren af tot nu toe, iets anders gezien dan verdekten of openlijken krijg, hebzuchtige vernietiging, bevrediging en koeling van woeste, lage aandriften. De natte en de droge gemeente hadden dezelfde doeligheid in hun bestaan. De natte braakte in dronkenschap er alles uit voor het front, de droge smuigerde en huichelde, maar begeerde hetzelfde. Van alle kanten brak het vuur de aarde uit; alles leek hem gericht op roof, plundering en genotzuchtig bezit. List, valschheid en geweldpleging, dat waren de duivelsche machten der menschen, en de doodmartelarij der wreede en barbaarsche rassen hiette hij minder laaghartig van bij-bedoelingen dan den oorlogsmoord der beschaafde volkeren.
Elk mensch moest God loven dat hij ieder uur van zijn bestaan armer werd aan levensduur. Viel zijn reiswijzer voor het hiernamaals dikker uit, en de Opper-leverancier van het Heelal, van al het Bestaande, schafte hem nog een kansje om zich uit het grauwe web van eeuwige verveling los te spinnen. Voor eigen afleidings-genoegen had de Opper-leverancier van het Heelal een hel op aarde gewrocht, waarin de kwelduivelen zelf werden gefolterd. Enorm succes! Enorm succes!... gaat dat zien! Manus kon uren aaneen zoo aller-onchristelijkst en onbedaarlijk lachen om die bloed-comedie van goed en kwaad. De Opper-leverancier in zijn woedende wreedheid genoot nu van twee eeuwige rampen: van de angstsmarten der duive-len-slachtoffers die de menschen van anderen en tegelijk van zichzelf waren. Want ieder mensch was een duivel
Verstajem: veratand.