Geschreven Portretten

het album niets loslaat. Want daar broeit nog zooveel duisters in hun saam-zijn als gehuwden. Zelfs zijn lieve zuster Laura heeft niets opgehelderd.

III.

Wat onthult u dit intieme boek nog meer van zijn allerintiemste gedachten en ontroeringen ? Deze realistische schepper van zeer tastbare wezens .. . bestudeerde handlijnkunde, raadpleegde mediums, somnambules. Zooveel burgerman-realisten vertrekken voor dien bonten onzin in smadelijke verachting den neus. Balzac, de reus-waarnemer en ontzag'lijke levens-syntheticus luistert naar de bijgeloovigheidjes der kwebbelende menschjes met opgericht oor. Hij ondervindt een gevoels-zoete verzadiging bij occulte uitspraken. Ze drenken de intui-tieve wijsheid in zijn eigen ziel. Hij ziet er tegen op als tegen het nachtgeheim van een goud-violetten avond. Het stilt voor een poosje zijn verlangen naar het oneindige. Zoo althans voel ik dien drang naar het mystieke in Balzac. Niets in dien gigant is gril. Hij bestudeert Böhme, Swedenborg, Claude Sint Martin. Mysticus is hij niet. Daarvoor is hij te zinnelijk, te hevig doorstookt van driften en te realistisch in zijn psychologie en physiologie. Een schepper van Vautrin kan geen mysticus meer zijn, noch minder een schepper van Rastignac.