Geschreven Portretten

I30

Beschouwingen over zijn leven, geest, stijl, scheppingen, en zijn philosophie (Taine geeft ze, in zijn helle psychologische studie over Balzac, in deze volgorde) zijn bijna niet meer te overzien. Over Balzac, in beperkten vorm, iets saamgedrongens te schrijven, terwijl anderen boeken vol noodig hadden om den man en 't werk te karakteriseeren, 't lijkt me een zeer zware taak. Maar ook een stil avondmeer kan de heerlijkheid van den alommen nacht verkonden, zoo goed als 't vale grauw van een stormige schemer-zee. — Daarom heb ik de uitnoodiging van de Gids-redactie aanvaard, om over een zeer origineel, kort geleden verschenen boek van en over Balzac: ״Pens/es, Sujets, Fragmens," te schrijven, omdat het ons in de gelegenheid stelt den hevigen wrochter, zich onder werk begravend en met herculische spanningskracht er zich weer bovenuit worstelend, nog meer van nabij te zien arbeiden dan ooit te voren mogelijk is geweest. — Taine over Balzac schrijvende zegt: „Les ceuvres d'esprit n'ont pas 1'esprit seul pour père. L'homme entier contribue è. les produire; son carac-tère, son éducation et sa vie, son passé et son présent, ses passions et ses facultés, ses vertus et ses vices, toutes les parties de son &me et de son action laissent leur trace dans ce qu'il pense et dans ce qu'il écrit. Pour comprendre et juger Balzac, il faut connaitre son humeur et sa vie."