De Jordaan, Manus Peet

541

brak en waarin alleen Vóór eigen vleesch en voor eigen bloed, dierlijk-gulzig gezorgd werd? Boven deze vreeselijke en dui-velsche zelfzucht gingen althans de socialisten, communisten en anarchisten, in onverschrokken beginsel en in verlangen uit. Maar, mijmerde Manus zichzelf kil ontnuchterend, .... de dräng naar omverwerping van het bestaande en naar het formeeren eener meeridealemenschenmaatschappij kreeg tóch niet zijn hevigsten schok uit menschenliefde, uit impulsieven, on-b eredeneerden offerings-hartstocht.

Voor Manus werd hij geboren uit een rechtvaardigheidsgevoel dat boven alle andere aandoeningen hevig werkte. Manus Peet verafschuwde nog altijd even intens, hunkerende zielsmisleidingen en innerlijke bedrieglijkheden, die het eigen menschelijke Ik oppronkten en martelarijtjes voorwendden tegenover dingen die toch niet anders konden geschieden. Want, o het leek wel bij al de menschen overgave, stelpeloos en vurig, en pure menschenliefde, doch diep van binnen uit bezien stond er nog heel wat anders te begluren.

Manus dacht, dat er zeer eenzame karakters konden zijn, schepselen met eigenlijk alleen belangstelling voor kunst, wetenschap en voor al wat er geschiedde in het Heelal, die geen of heel weinig omgang met medemenschen begeerden en die toch een, tot het uiterste, rechtvaardigheids-gevoel bezaten. Was dat rechtvaardigheids-bewustzijn, hoonde het wantrou-welijk in hem, dan niet slechts een naamverwisseling voor het woord menschenliefde ? Waterverf Manus, dun spoelsel, rekenen, rekenen! Al wat je bloed invrat werd waarheid.

Neen, het was toch geen looze verschalking en geen angstPhantasie, opschimmend uit een bleeke veinzerij. Want al scheen in eersten oorsprong dit rechtvaardigheids-gevoel even geheimzinnig van geboorte als de menschenliefde, of misschien even abstract, het stelde geen eischen van saäm-hoorigheid; het dwong geen gevoelsverbintenissen in engeren zin af en het liet huichelende geluks-misgunners wroeten en woelen in het duister. Manus rekende zoo kil, dat hij con