De Jordaan, Manus Peet

478

Hem een zorg. En of Groenendaal nu al Tolstoiaansch-Christelijk, gewetensbezwaren had tegen het dooden van menschen of dat anderen, zónder den Heere, alleen door hun gezond verstand en hun sociaal-menschelijk gevoel in verzet opdrongen, het bleef gaan om één grondfeit: niet vechten voor het vaderland, omdat de arbeider geen vaderland heeft. Dat werd nou wel allemaal oude kletskoek genoemd of sentimenteel gezanik of ziekelijk geïdealiseer,... het kon hem geen zier schelen. Zijn moeder moest maar eens het boekje lezen van Reijnders: ״Wat willen toch die dienstweigeraars?", en ereis de portretten bekijken van al die sabelhaters die erin stonden. En dan moest zij eens eerlijk verklaren of dat zulke zwamkoppen waren, zulke zieke zwetsers en babbelaars in de lucht, voor wie altijd iedere brug was opgehaald. Laf zouden zij zijn, vraagt Reijnders? Hij „kende er tientallen, die, indien het ging om het wezenlijk en waarachtig belang van hun klasse, onmiddellijk naar de wapenen zouden grijpen, om als helden te sterven". En wat Henk Eikeboom schreef in zijn boekje, deed Jan rillen van geluk en geestdrift: het socialisme is geboren: de Zoon der Menschen.

Het gistte in Jan, het duizelde van hartstocht, van verontwaardiging en van drift in hem. Hij kon de wreedheid niet dulden van menschen, die een man als Groenendaal in een cel gevangen hielden. Hij zou zulke geweten-moordenaars kunnen wurgen.

Weer riep Nel nijdig, de deur dicht te doen. Jan kwam met de „Vrije Socialist" d'achterkamer in, opgewonden en raaskallend over den moed van Groenendaal. Heftig snauwde Nel terug:

— Deur dicht!... ferdomme!___Me kind ... 't tocht!

— Se stake ... se stake ... allemaal!... schreeuwde Jan terug.

— Swaai jij de vlag maar 't eerst... ja seker!... hoonde Nel.

— En as 't mislukt,... ijverde Jan,... is 't toch prachtig voor de propagande . .. God God!...