De Jordaan, Manus Peet

477

wat Henk Eikeboom had geschreven, óók zoo een ״laffe" dienstweigeraar! Maar intusschen een held van een vent, die smadelijk in een cel werd opgesloten voor zijn revolutionnaire beginselen. En dié juist had zelf de dienstweigeraars nooit met één enkel woord opgehemeld. Integendeel: geen heldendaad, riep hij uit, slechts menschenplicht! Zeker, beaamde Jan, maar hij en Groe-nendaal, door hun leven te willen offeren, stelden stoute voorbeelden. Zij gingen tegen de ontmensching en levensvertrapping in. Zij beschaterden de huidige „maatschappelijke orde", alleen met moordgeweld en dreigingen gehandhaafd. O, het heele volk ademde méé met Groenendaal. Ook Jan wou geen vreemde schepselen helpen uitmoorden; schepselen die hem nog nooit één kwade minuut hadden bezorgd. De dienstweigeraars vervloekten den bloedoorlog en het gansche pralende militarisme met zijn duivelschen gezags-waanzin. Zoo een vent als Herman Groenendaal was voor Jan Scheendert één op de millioen, die zijn eigen leven durfde geven voor zijn heilig beginsel. Die roerde de ellebogen! En toch werd hij beschimpt door allerlei benepen stommelingen en giftige dwingelandjes en daadlooze aarzelaars. Maar nou moest zijn moeder Nel maar eens lezen wat in de „Vrije Socialist" stond; het was puur waar. Verblinde, idiote lafbekken, dat waren de aanvallers van Groenendaal; lawaaimolens, die zichzelf in brand maalden. Ja, als het voorkwam, zou hij zelf ook zoo een onwankelbare daad doen. Daar zat pit en merg in. Dat was geen leeg gezwets en geen ongelukkig syndicalistisch heldje willen spelen voor de geblufte kameraden. Dat werd geen looze branie. Want hier ging het om eigen leven. Waarom moest hij in razenden verniel-oorlog overhoop gestoken kunnen worden door een vreemden snoeshaan en waarom moest hij anderen het leven ontrooven, menschen die hem nog nooit een stroo in den weg hadden gelegd? Omdat die gekke, bezittende regeerders en die „hooge" meneeren van het land, en al die fladderende goudvinken en diplomaten meenden dat er voor nationale belangen gevochten moest worden en zij zelf lavei mochten nemen?