De Jordaan, Manus Peet

4/6

stok, geen flikkerende sabel en geen dom-vertrappende paardenhoeven. Hij wou het zijn kameraden wel ingieten: houdtstand, jongens, houdt stand tegen een troep betaalde orde-handhavers, tegen de pompernikkels, hakkende smerissen en revolver-trekkers, opdat de burgerij zal zien welke helden er leven onder het proletariaat.

Nel, Jan's moeder, anders vol deernis, spontaan-barmhartig en soms zoo verschrikkelijk in haar weerzin en haat tegen alles wat neerdrukte en wat de menschen als bibberende slaven deed inbukken, schold nu op de gekke vrijbuiters, de vuilvaten, die voor het vaderland weigerden te dienen. Haar Jan behoefde niet voor den duivel een kaars te ontsteken. Nel, in al haar schimpende vloekwoorden en heel haar instinctief gevoels-anarchisme, besefte van het ingewikkelde maatschappij-gebeuren, van propaganda en agitatorisch handelen, weinig. Zij kón zoo een dienstweigeraars-idee niet omvatten, niet doordringen. Nel kreeg verstikkings-aanvallen van drift, als zij stom-wreede smerissen zag inranselen op een weerlooze massa; maar volksopruiers, oproerlingen met groote bekken, kon ook zij wel uit mekaar jagen, zooals de politie dat zoo happig deed. Nel, in haar heerschzucht, zat vast aan het oude, traditioneele. Zij kreeg nog een week, zoet gevoel, een verteedering bij het woord ״vaderlandsliefde", en daar ging Jan, de jongere kracht met nieuwe levensverrukkingen, hoonend tegenin. Hongerige luizen beten scherp. Wat vaderland?... had Jan Scheendert uitgekreten. Geen korreltje zand, geen sikkepitje grond hoort ons van het vaderland. 't Is alles van de dikvreters! Zijn moeder dacht zeker, dat het die dienstweigeraars naar den bol was geslagen. Laffe opruiers, die voor een revolverschot ineenkrompen, schold Nel ze. Maar zij waren niet bang, voor niets. En ook hij was geen malle-moerszoontje meer. Hij weigerde alleen te vechten voor het bezit van anderen en voor den grond van anderen. Hij verafschuwde het vunzige soldatenpakje en het malle machtsvertoon van bedilzieke pontificaten met sterretjes-epauletten, rinkelsabels en knakkende geweren. Nel moest maar eens lezen