De Jordaan, Manus Peet

m

zijn droomen, — het menschengeslacht te bevrijden van zijn afgrijselijke slavernij, — ongebroken, onder den knoet, onder den ranselspot van den Tartaar, onder de beschimpende vijandschap van burgerij en socialisten. Met zijn volbloedige hevigheid van ziel en temperament, bracht hij duizelingen over zichzelf en anderen. Voor Peet had hij de geheimzinnigheid van een flambouw bij nacht, een flakkerende lichtbron door een drom van elkaar verslindende schaduwen omfladderd. Hij was de man van de duisternis, die het licht droeg. Zijn opgewondenheid magnetiseerde. Hij aanbad de massa en het massageweld, en hij beheerschte de massa en tóch met het mystisch-Slavische geheim in zijn ziel van het samenzweren. Dat was de avontuurlijke romantiek van zijn vrijbuiterswezen en met zijn idealistischen stormren wist hij de menschelijke hartstochten voor zich uit te jagen in een chaos van vreese-lijke, bloedige beroeringen. Zulk een tribuun met zijn apocalyptische visioenen, was de angstlooze, vurige daadmensch die niets anders bracht dan siddering. De ontembare, de onverzoenbare, hij brak met alles, met zijn land, zijn bezit, zijn verwanten. Hij doorzwierf de heele wereld, en waar de vlammen en de rook van een omwenteling opstegen, daar stond hij, in het roode schijnsel, onder verstikkenden walm en vonkenregen, dol van opgewondenheid en verrukking te ademen en te azen op vernietiging. Deze Rus had bijwijlen, met zijn gelaat op de aarde, heet liggen schreien. Ook titanen kennen de stilgillende wanhoop en de sidderende verslagenheid die als een rauwe smart de keel toeperst. Hij had zich als een krankzinnig beest geworpen op zijn bewakers, die hem met den knoet gee-selden. Op zijn hoofd waren door politie en justitie, losprijzen gesteld. Tweemaal ter dood veroordeeld, stond hij telkens onder den kilteschijn van het guillotinemes. Doch na uren van inzinking, in stikduister cachot, of na uren van ontgoocheling door kankerige lasten en zorgen, ontstond geen oogenblik meer verkoeling of bezinning in dit titanische lichaam. Bakoe-nine bleef onvermurwbaar. Twaalf jaar folterende gevangen