De Jordaan, Manus Peet

3§9

Naast de al-durvende zelf-overgave van Bakoenine voelde hij zijn eigen wezentje dat naar zielsstilling en vrome wijsheid zocht, zelf verschrompelen tot een individualistisch, trillend nietigheidje op de aarde. Want wie durfde er van eigen gemoedsrust te gewagen, als het dondergeluid van dezen wilden titan opklonk over de bergen? Voor Bakoenine was alle bestaan buiten de gemeenschap, een laaghartig verraad aan de menschheid. Deze man had aan de theorie van de anarchie niet genoeg. In Bakoenine brandde de min-achtingsvloek over het leven en de maatschappij, zooals die nu was, doorgierd van een rauwe, hartstochtelijke, krijtende hevigheid. Hij verlangde met een daemonischen gloed de volkeren-vernietiging, omdat uit al dat rottende geen kiem voor nieuw leven meer mogelijk was. In zijn verwoestingsdrift bracht hij de siddering van zijn geheele menschelijkheid mee en Manus voelde zich beven onder het ontploffende geweld van zulk een vuurziel. Dat was een hartstocht die hem de keel toesnoerde, die hem deed duizelen. In zijn eigenwijsheid had hij nooit geloofd, dat er diergelijke krater-karakters zouden kunnen bestaan. Deze man haatte het oude en het vermolmende, met de matelooze en brijzelend-kreunende kracht van een bovennatuurlijk wezen. Zóó hoorde Manus de stem van Lucifer. Want in al Bakoenine's wreede verniel-drift gloeide de koorts van het grootmenschelijke. Voor Manus was hij de ziener van de nog ongeboren daad. Hij was stroom, kolk en waterval. Opstand, opstand, opstand, — de aarde in vuur, dat bleef de dreunende zang van zijn geweldige ziel. Hij was de loopende vlam van de revolutie. Peet zag hem een ander keer weer als een eeuwige lont in de ruimte, die iedere vonk van verzet naar zich toe trok en er op reageerde met ontploffende hevigheid. Hij had iets in zich van een alles-ómscheppenden duivelsgod. Hij kón niet wikken en wegen. Hij kón niet wachten op groei en ontwikkeling. Bakoenine wou vaneenscheuring en splitsing, om het rottende te onderdelven, en hij wou zichzelf mee-vernietigen. Hij voelde zich gemarteld en blindgestokendoor