De Jordaan, Manus Peet

3oo

stormen? Was het breken en laag-dierlijke vernielen, het uitroeien en terroriseeren, een romantisch maatschappij-avontuur, een heersch-phantasterij van een verwilderde menigte, een atavistische bloeddorstigheid van het mensch-beest? Kon eenig schepsel tot een bloem bevelend brallen: schiet zaad, ontwikkel, rijp? Kon eenig wezen dwingend het groei- en bloei-tempo van een vrucht regelen? Zouden er zulke verbijste-rend-sociale wonderdokters opduiken, die den zelfzuchti-gen ik-koesteraar, den mensch en ook den arbeider, inéén rijp deden broeien voor revolutie en voor een diep communistisch levensbesef, onder eigen geestesgloed? Die het in verwarringen spartelende, gevangen proletariaat met zijn on-menschelijke verbasteringen en zijn geprostitueerde levenskrachten, als verachte klasse, inéén het klare, innig-verhelderde maatschappelijke inzicht schonk van zijn oneindige macht en beteekenis voor de instandhouding van heel de menschheid en heel de wereld, — helaas ook nu nog, van bezitters?

Mogelijk,... mijmerde Manus. Er geschiedde zooveel grilligs, wonderlijks en onverwachts onder de zon, misschien wel om hoonend Prediker's woorden te verschalken. Bovendien, léék niet vaak revolutie iets heel plotselings en gewelddadigs, terwijl alleen het uitwendige gebeuren en de historische feiten-saamschakeling zoo mochten worden genoemd? Ontploffen vermocht toch alléén het ontplofbare. Revolutie, uitbarsting van geweld tegen geweld, kon wel eens niets anders blijken dan wat de trage kernrijping en wording der dingen zélven begeerden, als iets dat ganschelijk onverwachts moest worden uitgestooten, om juist — rondom verbrijzelend — haar eigen innerlijk-trillende groeikracht te kunnen bewijzen. Wat bracht dan dien vernederenden en sarrenden twijfel in hem? Rekenen, rekenen, opgepoetste grenadier! Want droef, versplinterd, troosteloos en melancholisch bleef Peet diep-in-wendig, ondanks zijn bruisend en visioenachtig idealisme, ondanks zijn hunkerend verlangen zich in den proletariërs-strijd te storten, onstuimig en met al zijn geestelijke vermogens,