De Jordaan, Manus Peet

299

opstoetingen begonnen; dat Manus nu al het knarsend breken en knallend stukspringen van hun ketenen kon hoor en,״., gaf hem het grootst-innerlijk geluk van zijn leven; stemde Peet troostender zelfs dan de hartschokkende gedachte, dat Corry hem plotseling zou verklaren: Manus, ik houd van je; een beetje tenminste.

Dat hij het zoo voelde, bleek Manus zelf het verbluffend-ste wonder. Hij had zich van binnen met wreedbijtend venijn stukgescheurd in twijfel, in wanhoop en sarcasme. Alles was zooals het moest zijn, van snavel tot staarttip. Doodbedaard en onverschillig blijven; de heele onbehouwen wereld was toch één zooi. Niets leek Manus heilig dan zijn eigen onbedwingbare zucht, huichelaars en smuigers en gedachten-verbergers te zeggen waarop het stond: stiekem minachten en zoet pesten, zonder een woord uitleg. Waterverf! Zoo mijmerde en rekende hij vroeger. Maar nü leerde hij zichzelf: dlles kon anders. Het argeloos-speelsche witje warrelde toch ook het zomerhemelblauw in, uit een stikdonker, benauwd-duf kokertje. Door te leven tusschen het volk, niet als een cynicus, als een mensch-erger-je-niet-dooje-hannes, en door het machtig-willende van heldhaftige voorgangers en eigen-leven-op-het-spel-zettende leiders te verwerken in woord en daad, was er een nieuw geloof in Manus geboren. Twijfelde hij nu nooit meer? O, telkens nog hevig, schrijnend en schaamtevol. Het gif ervan brandde in al zijn eigen handelingen na. Wel werd hij in geweldige geestdrift opgezweept, wanneer hij revolutionnaire massa-bewegingen zag geschieden, doch voor personen voelde hij weinig. Dié, in al hun menschelijke gebreken, kon hij alleen wantrouwelijk, spottend en nuchter-koel bekijken en snerpend becritiseeren. Maar de hoop bleef en het geloof keerde telkens in hem weer, dieper en inniger van drang. Doch ook, in reine overgave en geloof, vroeg hij zich telkens af: was revolutie in al haar gewelddadigheid iets dat uit een groeiproces ontstond, of iets geheimzinnig-massaals, dat uit het plotselinge, onvoorbereide en onverhoede kon aan-