De Jordaan, Manus Peet

264

dacht. Hij schimpte in wee en berouwen zichzelf een voos genietertje, een traag egoïst en een onaandoenlijk gedrocht. Hij noemde zich een venijnig bijter, die althans eigen Ikje het Oordeel, het Vonnissen wou ontnemen. En toch lei hij in tweeën, in vieren, in zessen, om Corry. En toch was alles smartelijke verscheurdheid en wond van binnen in zijn onrustige natuur geworden. Daarom haatte hij mooipraterij van eigen zonde en leek hem alle tijdelijke stichting, beuzeling, zinneloos schijn-deugdspel. Hij achtte zichzelf een armen, zwervenden en dwalenden stakker, een geestelijk- nog méér dan een maat-schappelijk-berooide. Wat hem onwrikbaar-innerlijke kracht moest geven, dat zou zijn het vaste voelen van de blijvende werking der hoogere dingen. Dat moest wezen, geen zoete kwelpijn der hunkering, geen scheemrig verlangen, geen vaag en wulpsch heimwee, geen betooverend en lokkend klokjes-gelui in de azuren verte van het Niet, doch een klaar Bestaan bóven de menschelijke zwakte en dobbering der hartstochten uitgestegen; dat moest wezen, het allerdiepste besef dat wij alléén aan den donkeren onderstroom van onze rustvernie-lende levensdriften ontsnappen kunnen wanneer wij, dwars door verbijstering en verwarring en misgunning van eigen schommelend en slingerend Ikje, tusschen fleur en verlepping, een bovenmenschelijke, een heerlijk-alles-doorschietende zekerheid krijgen: het verlossende, het bevrijdende, het heilig-heidsgevoel blijft, blijft; geen enkele menschelijke stemming vermag dat heilige meer om te kantelen in eigen binnenste. En nu vond Manus juist de armzalig-verworpenen of geflik-flooiden door het lot, ook meestal de menschen die in goede opwellingen en onder het slikken van lauwe teugjes, reeds meenden de onwankele levenswijsheid te hebben bemachtigd, de innerlijke genade, de zelfkennis, de hartezuiverheid en zelfveredeling. Doch Manus kon zich noch door zichzelf noch door menschen-waan van anderen laten misleiden. Want van uur tot uur ontleedde hij eigen daden; ontleedde hij hun handelingen, hun kernwoord, hun gevoelens, gewaarwordingen, en wat hemzelf