De Jordaan, Manus Peet

229

lijkste binnenste oploste tusschen den geslachtelijken drang naar overgave en niets achterhield, gelijk de man, die na de driftenkoeling, ook van binnen ontgoocheld leek. En daarom werd Manus zich eigen jaloerschheid als in een walg-van-zichzelf, bewust. Wanneer hij een vrouw begeerde die tegelijk ook een ander begeerde, dan was niet zij, doch hij het beest, indien hij haar bleef begeeren met den drang, den ander uit te stooten. Want dan bleek, dat hij niet genoeg de vrouw kón bevredigen of haar verlangen stillen. En als hij wellustig liefhad, bracht deze jaloersche angst-achterdocht, de verraderlijke martel-onrust in hem, omdat hij niet kon verdragen dat zij in haar schoonheid ook voor anderen, lijfelijk, zinnelijk en zielsverrukt bestond. Ware zijn liefde zoo zuiver voor een vrouw, dat hij althans haar lichaam niet begeerde, dan kon zij hem niet bedriegen met iets dat hij niét begeerde. En ware haar liefde zuiver voor hém, dan kon zij de bevrediging met meerderen nooit anders ervaren dan als een ziek verderf, een brandende schande, waarvan zij eeuwig zou gruwen en voor zou terugwijken. Dan was er eenheid in niet-begeeren van anderenen eenheid in niet-begeeren van elkaar. Toch bevroedde Manus, dat tusschen twee minnenden één de overheerschend-sterkste moest zijn; door de verborgen trillingen van een feller, zoet-kwellender hartstocht, door ijler spanningen van den geest, door indringender drift, door een soort van levens-electrici-teit, die al de geheimzinnig-bindende eigenschappen van de menschelijke suggestie stroomsnel en onzichtbaar aanéén-schakelde. Zoodra van weerskanten de wezens-vereenzelviging had plaatsgevonden, zou één zich innerlijk te onderwerpen hebben aan den andere; zou de zwakkere zich te richten hebben naar den sterke, de mindere naar den meerdere. Botste Manus hier nu niet op tegen zijn eigen eisch van geheele versmelting van twee-in-één? Dan bestond er toch geen meerdere en mindere? Manus' gedachten haperden even. Doch met de ״mindere" bedoelde hij niet een mindere in liefde, doch een mindere in ménsch-totaal. Want in den louteren liefdedrang en het