Het Volk God's, van Armen en Rijken

:320

lijke glorie, — vaak geestelijke zelfbedwelming, — op Askenaziem als ״rapalje" neergekeken. Weerzin en afschuw wekten zij onder Duitsche, ook onder rasechte Póólsche Joden, met hun opgeblazen waan en wulpschen, strengen trots. Maar uriël had óók de geschiedenis een klein beetje bestudeerd en hij kreeg toch een andere ontraadselde werkelijkheid vóór zich. Papa moest toch weten, dat de weigering van de eerste Hoogduitsche Joden in de Portugeesche Synagogen, door den Mahamad, het Gemeentebestuur zélf werd geëischt. De Hoogduitsche Gemeente kon anders niet voldoende offer- en ceremoniegeld bijeenbrengen voor haar eigen armen. Van dezen afstootelijken hoogmoed althans, werden de Portugeezen door Seeligmann's scherp-zuiver archief-onderzoek,weer geheel vrijgepleit. Door Seeligmann vooral, die aantoonde dat bij het ontbreken van een Joden-reglement, in Nederland, de Hoogduitsche en Poolsche Joden niét als minderwaardige menschen van lagere orden werden beschouwd. Iedere peiler van tijdperken moest toch de Portugeezen als een ontzachlijke kern van Hebreeuwsche grootheid erkennen, wijl zij eeuwen op eeuwen, ■—■ misschien al, na de eerste Tempel-verwoesting, in Hispanië, tot de dertiende eeuw, — reeds een wereld van politieke macht en wetenschap achter zich hadden, toen de Hoogduitschen zich nauwelijks als Gemeente in ons land begonnen te vormen. Sephardiem en Marranen allereerst waren de koene scheppers geweest van handelsondernemingen en brachten vermetele reizigers naast wereldontdekkers. Zoo Zacuto, de groote astronoom, die Columbus en Vasco da Gama steunde. In Amsterdam waren zij de groot-industrieelen geweest van gereede zijde... Papa las toch Van Dillen? Dat de Portugeezen, door hun veel geringer aantal, moesten verkwijnen, bevestigde een onverbiddelijk-historische wet die op iederen geweldigen volksbloei, perioden van inzinkingen volgen laat. Wie verweet de tegenwoordige slonzige Grieken, dat ze niets meer be-teekenden in de wereldcultuur? Dat ze geen Homerus, geen Phidias, geen Pericles, geen Aeschylus noch Sophocles meer bezaten? Wie de huidige Romeinen,