Kunstenaarsleven, tweede deel

ii9

was, hij al dadelijk op haar losgewreveld zou zijn, op haar weekheid, haar slapheid en romaneske avonturen-lust.

Meelij, dat leefde 't sterkst in zijn genegenheid voor haar, meelij met de gestriemde, in 'n hoek opgesloten, vernederde, onttroonde vrouw, en dat had haar in zijn houding waarschijnlijk dadelijk getroffen.

Hij kon bijna nooit anders tegen 'n vrouw zijn dan beschermend, zacht, innig, en haar toch z'n kritiek niet sparend. Van charmeur-spelen en zien spelen gruwde hij. Daarvoor was z'n natuur te verbitterd, te demonisch, te fel ontledend, maar toch hielden de vrouwen veel van hem. De meest persoonlijke levensbizonderheden hadden ze hem uit eigen beweging verteld. Ze hadden hem om raad gevraagd en overrompeld met met intimiteiten. Daaronder voelde hij zich bleu, beschaamd. Hij kon soms, als een kind, met 'n kleur van verlegenheid staan stamelen tusschen de vrouwen. Niettemin begreep ie hun stilste gebaar, drong ie door in hun diepste wezen en toch wist ie niet goed met ze om te gaan. Dikwijls werd hij zonder overgang of voorbereiding inééns veel te scherp, snijdend, spottend. En als ie z'n beschroomdheid eenmaal kwijt was, kon ie genadeloos zijn voor iedere aanstelster. En toch wou hij tegenover de vrouw 't oud-riddelijke, 't cierlijk-hoffelijke eeren, schoon hij er zich soms zelfs mee bespotte, het aansloeg als 'n restje romantische oudbakkenheid.

Maar telkens weer bleef hij de pracht-dwaze verheerlijking van de vrouw onder de ridders een heel schoon levenssentiment vinden, uiting van gracelijke fierheid en soms den innigsten moed en diepste geluksgevoelens opwekkend. Hij wou op een hoog plan van uiterst voornaam omgangs-leven vereenigen, vereering en vlijmspot van de cynikus, die met genadelooze scherpzinnigheid het vrouwenleven doorgrondt in al z'n ver-subtiliseerde zwakheden en verfijnde ijdelheidjes, maar ook dat cynisch-nuchtere en bijtend ontledende door de vrouw-vereering heen, in een hoog riddelijk sentiment van verrukingen en artistieke fijnheidszin oplossen.

Maurice kon nooit z'n somber en toch levenskrachtig tempe