Studiën, eerste bundel

253

beeldingskracht die zóó zonder omwegen de vergoddelijking van Jezus en zijn smarte-schoon raakt, dat heel de met wereldsch-sensueele aandoenings-ascese en menschelijk-vertragiseerd lijden van den mythischen Parsifal, er zwak van bouw en innerlijk naast wordt.

Dat is niet alleen meer kerkmuziek, maar uitgezongen zelf-ontroering vooral van een kristal-rein menschenhart, waarin geen menschelijke geloofs-troebeling meer leven kkn I In Bach leven het vragende kind en de antwoordende reus. De melodie vraagt smeekend, de harmoniën openbaren zich uit de gouden diepte van hun heerlijken klankengang. Bach kent geen sage, geen tooverij, geen natuurmystiek. Zijn moraal is geen met onverteerbare filosofie en vage metafysiek bezwaarde levensvisie; zijn moraal is de goddelijke ontroering, die stond in het gouden licht van zijn argeloos geloof zoo rein en onsmettelijk als koorknaap-kleed.

En tóch een titan in de uitbeelding der voorstelling. Want hoor maar de macht, de zingende macht, de uitdreunende, donderende macht van zijn scheppingen.

Zijn melos golft en trekt lijnen over een oneindige ruimte. Dat is de architectuur van een geweldige, van een in epische afmetingen voelende ziel, die de stormen van de wereld-smart gehoord heeft vlak aan z'n oor, die de donkerste nachten van menschen-angst en vertwijfeling ingestaard heeft, die de hei-pijnigingen der verdoemden in bang stemgeloei, gegil en gekreun op zich heeft voelen aankomen, maar bóven alles uit kon ademen in de zaligheid van paradijs-visioenen, als in een goud-wazige eindeloosheid, waar doorheen de zang van zijn muziek jubelde. — De zielsdiepe schoonheid van zijn instrumentale fuga's verbinden het