Studiën, eerste bundel

239

over Rembrandt geschreven heeft. Vol van rustig geluk, de ziel zacht zingend onbekende mijmermelo׳ dieën, wég in die hooge ontroering van 't feestelijke levensgevoel, waarin iedere hartstocht begrepen en doorschouwd wordt, niét meer in de individueele werkingen van mensch tot mensch, maar in de relatie tot het absolute, onverschillig of hjj in gestalte van smart of misdaad, schoonheid of weemoed verschijnt, — las ik wat Van Deyssel over Rembrandt, den goddelijken-mensch van-het-gouden-licht schreef, en met welke superbe zinnen hij dien mysticus om-zong. Het tot vreemde droefheid neergeslagen feest-geschetter van toeters en draaiorgels, mondharmoni-ka's en mirlitons, was als een woest kermisgerucht de ooren uitgewaaid. Geen gelegenheidsstamelarij van dwaze verzen, — den waarlijk hier en daar kleurig-schoonen Keer en Tegenkeer uit Ode van Jac. van Looy er buiten gelaten, — meer te hooren. Juist nu kon ik mij geven aan den fijnen, diepen doorgronder, den rijken en wijden kijker van Rembrandt's schoonheid.

In deze ziele-rust, door geen ander begeeren bewogen dan te willen aanhooren de stem van een geliefd auteur, is het een subtiel genot Van Deyssel z'n ziel te hooren uitzingen. Ik voel geen lust, na bezonken stemming de filosofische verschilspunten tusschen Van Deyssel en mij, omtrent de historische waarde der feestvierder^ als volksbeweging, in 't licht te stellen. Ook wil ik de psychologisch-verstan-delijke, en door geestelijke strakheid gespannen ontledende deelen van zijn Rembrandt-beschouwingen niet becritiseren. Ik wil evenmin zijn interpretatie van de diepere beteekenis van verschillende Rem-brandt-werken toetsen aan andere opvattingen en gewijzigde filosofische aesthetiek. Ik wil zelfs daar,