Studiën, eerste bundel

230

Deze ״te vullen" toekomst, deze ״taak," als griezelige verstands-kilheden wegdenkend uit de beschouwing, trilt er dan niet 'n ver-idealiseering van 't leven in en van eigen gevoel, die psychologisch, door de ergste teleurstellingen zich nóg niet kan aansluiten bij en evenmin oplossen kan in de slot-beschouwing van Henk over 't ״ordinaire" van Bismarck's, Shakespeare's, enz., voor de ״dichterbijstaanden."

Deze geheele bespiegeling nu, de dramatiseering en de ontknooping der liefdesgeschiedenis, is volslagen Emantsiaansch, door en door subjektief, ook al lijkt de waarneming der sujetten in psychologische gradaties soms prachtig objektief, wat heel iets anders is.

't Motto boven deze kroniek aan de Lamartine ontleend, geeft ons in deze richting een aanwijzing. Een temperament b.v. als Kloos zou met zijn liefdes-gewaarwordingen een heel andere conceptie van dit geval gegeven hebben, zoo ook dichters als Shelley en Shakespeare. In Emants' levens-objektiveering is het universeele ganschelijk geëlimineerd. Zeer duidelijk meent hij ons te kunnen laten voelen, dat zóó ״ordinair" eigenlijk alle liefdesverrukkingen eindigen moeten, dat het heele leven waan wordt, wanneer het individu 't allerhoogste verlangt, 't Is hier niet de subjektieve, in liefdesontnuchtering gekrenkte en daardoor voor 'n groot deel psychisch verabnormaliseerde levens-uiting van Henk, maar de triest-pessimistische conklusie van 's schrijvers eigen levens-inzichten, die sterk ergeren kunnen, 't Dramatische gebaar, dat achter de werkdaad van dit boek gemaakt is, dat gebaar juist hindert ons. 't Is 't gebaar van 'n wijsdoenerig nuch-terling, die zijn eigen pessimistische levensvoeling met 'n zwaaienden zwier van donkere ironie wil hef