Studiën, eerste bundel

229

Emants ontzegd. Ik kan my voorstellen, hoe zekere critici er toe komen in Emants in hoofdzaak te zien 'n routine-man, die alleen door zekere uitwendige styl-wendingen en compositie-vaardigheid in de oogen van de leeken iets bereikt. En toch is dit oordeel razend onbillijk, want ook in dit werk Waan toont Emants een zeer gevoelige, smartelijk-aangedane kunstenaars-natuur. Ik wil eerlijk bekennen, dat de afwikkeling van de liefdesgeschiedenis mij in déze nuchtere oplossing een daemonische zet lijkt van den auteur. De beschouwingen aan 't eind, van den eerst zoo hartstochtelijk verliefden Henk geven 'n wrange, 'n zure ironie. De opzet en uitwerking zijn speciaal Emants', ik blijf er bij. 't Is de knauwende tendens van zijn levensbeschouwing die hij hier in de over-peizingen van Henk, den ontnuchterden verliefde, aan 't slot ons opdringt. Niet Henk spreekt hier meer, maar de pessimistische, de in felle ontnuchtering zich op alle illusies en brandende opgeblazenheid koelende Emants. In dezen zin b.v. ״Ach ... alles een kwestie van perspectief."

״Bismarck's, Shakespeare's, Napoleon's, Socratessen ... van elk soort zullen er wel honderden geweest zijn en nog bestaan, maar alleen het eene bekende exemplaar heeft om zich heen de gunstige omstandigheden gevonden, die hem gedragen hebben in het groote licht, waar iedereen hem moest zien blinken." 't Is 'n ontzaglijke naïveteit van den nuchterling Emants ons te willen wijsmaken, dat deze soort beschouwingen léven in 't hoofd van Henk, den man, die eens dacht, eens voelde: ״Een mensch, een geliefd wezen gelukkig, zeldzaam gelukkig kunnen maken, zou dat niet voor hem zijn de hoogste heerlijkheid, de weelde, waaraan z'n hart behoefte heeft, de taak, waarmee hij zijn toekomst kan vullen."