Studiën, eerste bundel

184

en tot klare, harde, stekende werkelijkheid gemaakt. Zoo verloopt zijn leven in kronkelingen van angstige onbekende wegen. Wat zijn geest doet, keurt zijn ziel af; wat zijn ziel wil, brengt zijn hartstocht in woedende opschuiming. Vallen en weer opstaan, dat is één naam voor één soort leven.

Zichzelf bewust worden van zijn innerlijkste verlangens, dat is zijn brandende wensch, maar het leven wil hem eerst beuken en tarten, onderduiken en meesleuren, vernederen en ranselen. Tot de dag van zijn bewustwording in één hellen vonkslag van geluk belicht, voor hem staat, groot, zwaar, onver-duwbaar, als een blanke muur door de eeuwigheid op zijn weg uit den lichtenden hemel neergelaten. Nu weet hij het. Jaren van zelf-inkeer, jaren van woedende verbittering zijn over hem heengegaan. Bijna een grijsaard gaat het jonge geluk met hem stoeien als een princesje van twaalf, argeloos en levensstout met een kromgebogen hovenier uit den gouden lust-tuin van haar koninklijken vader. Ze kittelt hem in den baard, ze omprangt zijn beenen. De kindervreugd ziet geen standen. Tolstoi voelt zich herleven, weer jong, wentelt een loodlast van zonden en ellende van zich af. — Maar daarvóór had hij het stemgerucht van angstigen in nachtstorm gehoord, tusschen het geloei der wind-demonen in.

Terwijl hij zijn groote romans componeerde en daarmee een ontzaglijk succes heeft, beginnen de verlangens van zijn innerlijk leven te roepen. Hij vindt geen vrede meer in het schrijverssucces, in de publiek-toejuichingen. En toch begeert hij ze. Hij werkt om persoonlijk geluk, vrede en rust, maar zjn strijdnatuur stookt in hem verachting en afschuw, zijn brein brandt als een brouwketel. Wat geven hem de menschen om hem heen aan schoonheid? De