Studiën, eerste bundel

166

clerc de notaire de petite ville sur 1'air et 1'aspect extérieur des artistes." Verderop zegt bij, dat Balzac'r philosophie zoo grof was, zonder schakeeringen; dat Balzac naast geniale invallen de gedachten van 'n idioot uitstamelde. Maar nóg is 't niet genoeg, want voor Faguet,... de 1'Académie wel te verstaan... laat Balzac zijn „grandes dames" spreken ongeveer als karrelui. Zoo weinig snapt hij van den aristocra-tischen, hoogst spiritueelen conversatie-toon.

En ten slotte beweert onze kurkdroge professor en kritikus... de 1'Académie, wel te verstaan: „Tout le monde tombe d'accord que Balzac écrivait mal." En, laat hij er ontroerd op volgen: „II écrivait mal." Natuurlijk zegt hij ook veel goeds van den reus, over z'n evocatie en observatie. Maar wekt het niet wrevel en weerzin, een mindere in zulke bekrompen en waanwijze zinnetjes te hooren uitpakken over z'n meerdere? Zülk 'n mindere over zülk 'n meerdere? Want wie is Faguet?... Faguet de 1'Académie, wel te verstaan... Prachtig, maar dat is Sardou ook, twee gloeizonnen, weerkaatsend in 'n troebel, donker water. O ontgoocheling! Faguet is de man van droge, harde, vijlharde, geleerde, étouffant-geleerde, maar doode, zware en klanklooze literatuur-opstellen, zonder eenigen fijnen geestelijken zwier, zonder schittering en woordkoloriet. Wie is Balzac ? De schepper... der ״Comédie Humaine." Ziedaar 'n knuppel voor 't jutshoofd: Faguet.

Faguet is niet groot als taalkunstenaar en niet groot als waarnemer, is geen lyricus en geen groot denker, geen groot historicus en geen analysator. Faguet... de 1'Académie, wel te verstaan... is angstwekkend knap, maar cerebraal, onaandoenlijk. Hij is grimmig als 'n versleten notaris-lessenaar, 'n woeste akten-verslinder, en hij is nuchter als 'n adresboek.