Studiën, eerste bundel

137

soort schoonheid of leelijkheid van het gezicht in zijn lynconstructie, in zijn aesthetische structuur, en in zjn geheel kleurgamma. De schrikkelijkste en schoonst-gevormde koppen geven de diepste emotie, wijl er de levenswil op tegengestelde wijze het zuiverst in geobjectiveerd is. Iedere trek wordt ontleed, iedere lijn bespied. Er zijn gezichten waarop het gansche innerlijk zoo ki te lezen is; waarin de soort physieke afschuwelijkheid en misvorming, dadelijk de psychische en moreele vergroeiing karakteriseert, en de physieke schoonheid ook de geestelijke idealiteit in allerlei gradaties verklaart. Dan volgt de psychologische ontleding, die de karakter-eigenschappen van het waargenomen wezen tracht te voelen en mij in het binnenweefsel van den mensch doet indringen. Een werkelijk bizonder genot dat geestelijk-aanvoelen van al die gezichtslijnen, en dat tasten naar karakterelementen. En van 't gezicht, de oogen, den mond, het oor, den neus, de lippen, de kaken naar de handen, voor lijngevoeligen ook wondre dingen ter innige bestudeering.

Een grappenmaker zal zeggen: maar in de tram zal je van je gelaatkundige en chiromantische pro-cedé's weinig constant genoegen beleven, want iedere ״halte" kan je een onbewust slachtoffer rooven. Zeker, maar wat in een tram vluchtig spel is, wordt in een trein diep-indringend procédé, bijna onbewust-werkende hartstocht.

Maar, wat ik u bidden mag, laat vulgaire grappe-makers voor wat ze zijn, en denk niet dat gelaatkundige wetenschap hier iets zelfs mee uitstaande heeft. Het is een aesthetische werking bovenal, en een ontroerende studie voor ieder romanschrijver die episch-psychologisch werkt. Het wordt een tweede