Studiën, eerste bundel

125

onnatuurlijke, opschroefde stijlweekelykheid, zjjn vooze lyrische gezwellen en z'n taalzieke intermezzo's je vooral aan 't eind duldeloos ergert; ge kunt 't woord-drab noemen, moeras-proza, waarin ge wegzakt en half verstikt; — maar ge kunt toch den schrijver van het prachtige boek ״Eline Vere" nooit vergeten. En ook al weer niet om zijn stijl- en woordkunst van ״Eline" bewonder ik dat boek zoo, want regel voor regel heb ik het analytisch doorgewerkt, — ge zoudt er van schrikken, als ik met de bewijzen kwam, hoe erg ook in dit boek de taal vaak verknoeid is, de beeldspraken onzuiver zijn, — maar om zijn prachtige, gave, meesterlijke vrouw-psychologie en om zijn atmosfeer voelen. In dit boek, in ״Extase," in gedeelten van zijn cyclus ״De Kleine Zielen" en nog andere werken is Couperus een groot, een teeder, een sterk en kristalzuiver kunstenaar, en met een prachtige psychologie-in-actie. — Ik heb bijna al zijn werken regel voor regel doorwerkt, aangeklonken, en al 't schoone er van koester ik met m'n innigste overgave. En alleen om de doorgronding van de navrante vrouw-ziel Eline, is Couperus mij voor altijd lief geworden.

Toch mag ik niet zwijgen over de ouder doms- en verzwakkings-verschijnselen in zijn conceptie, zijn taal, zijn fantasie. Juist de grenzenlooze talentverspilling is om stil van te worden! Waarom terug naar het heidendom, als het leven van-heden nóg grootscher elementen ter beelding heeft, dan welk ontzaglijk tijdperk van vroeger bestaan ook ? En als die drang zoo in je leeft, dat het móet, waarom dan dê grootheid der classieken overbluft met een zieken praal-straal van modern sensitivisme ? — Couperus, de bevend-amoureuze ziel, die met een allersubtielste zinnefijnheid en psychische tendresse het kwijnend-