Het Volk God's, Menschenharten

•491

onder zijn glanzende oogen gerangschikt. Zinnebeeld op zinnebeeld!

Voor heel het Joodsche volk had Josua de vreugde, de Jom Tob, de levensblijheid opgeroepen. Het was wel een koesterend, heerlijk-gezellig feest, maar voor hém oneindig meer, een heilig feest; een symbolenfeest van Bevrijding, uit smart en vernedering. Ook voor Rebecca. Want bij den eersten inzet:

— Ha lagma nganja... ging er al ontroering en siddering over haar vroom-aandachtig gezichtje. Al had Josua Hereira weinig geleerd, zinspreuken en zinnebeelden bloeiden in zijn eigen hart en ziel, diep open. Daarom bleef zijn ״Kandelaar des Lichts" hem zoo geliefd. Symbolen doorvoelde, begreep Josua onmiddellijk, met zijn religieus-menschelijke intuïtie, zonder verklaring of toelichting. Zoo had hij van den eersten regel van de Hagadah tot den laatsten regel, de Opstandingssymboliek van Pésach herkend als herleving van natuur en aarde; een verlossing uit duisternis; verlossing ook uit beknelling, vernedering en slavernij, voor heel Israël. Dezelfde liederen die hij nü zong op Pésach, hadden zijn vóór-voor-voor-voorouders al gezongen; hetzelfde tempelgezang: God herbouwe, God herbouwe den tempel spoedig,... altijd-door, uit de

heilige Hagadah...... Bij die gedachte stroomde een

gevoel door Josua heen van eindelooze dankbaarheid aan den Eeuwige, een dankbaarheid en geloofsteeder-heid, die ver boven ménschelijke ontroering uitzweefden! Josua in zijn droomen, alweer, zonder het zichzelf eigenlijk bewust te worden, zwierf in hoogsten ernst af van feestelijke smullerij en drinkerij. Telkens even, schuw, vereenigde Josua zich met de luidruchtig etenden en drinkenden, om telkens weer in vreemde vervoeringen en stille verrukkingen, die hij geheel verborg, te worden meegesleept, te worden ontrukt

Ha lagma nganja: Dit is het brood der ellende: aanvangswoorden van het Sederverhaal. — Hagadah: SederverhaaL