Het Volk God's, Menschenharten

•480

Een schimmelig Fordje reed tusschen gedrang van omstanders jakkerend voorbij, rakelings langs de schaduwen-opjagende offervuren. Het kraakte een kist tot zaagsel. Een zwartgekrulde Jodenjongen, geschrikt, schreeuwde wild:

— Pas op, of ik trap... ik maak van je Fordje 'n blikke keuke!...

Een andere knaap, onverstoorbaar, zong half-treiterig bij zijn knettervuurtje:

— Ma nischtano halaïloh hazeh, mikol haleilous!... Gomits!... Gomits!...

Fél-oranje vlammen laaiden, laaiden al hooger, op het Marken-pleintje, in den winderigen morgen; in en uit zon. Rook wolkte, van stinkend krantenpapier en oud, nat hout. Vlammen knetterden als mijten-in-windhoos. Jongens en meisjes schreeuwden dooreen:

— Gomits, gomits... wie heb gomits!...

Telkens brachten verslobberd-kleurige Joden-vrouwtjes, kinderen en baardige mannen, korsten brood, suiker, zwarte mik, restjes koffie, thee, kaas, en wierpen het gezuurde in de hel-laaiende, oranje vuren; hel-flakkerend in den schrillen Aprilmorgenwind. Vuren vlamden en Jodenmenschjes zongen en sprongen tusschen de vlammen. Knapen verbrandden gamits en beurden telkens wat armzalige centen voor hun diensten; knapen droomden voor de dansende vuren. Het Markenpleintje, bekorst onder zijn muren-grauw, sluierde in rook-blauw tot bij den hoefsmid, naar Houttuinen en wallenkant. Kijkers hoopten saam. Gehak, gehamer van kisten, gekraak van in-elkaar-getrapt, vuil hout, raasden een dol gerucht rond... De stoutmoedigste vuurstoker, op het Jonas Daniël Meyerplein, gromde naar een toeschouwer:

— Overal de pestklad in... Kijk... die pèspleekesjen daar... die doen 't voor niks. Broodroovers!...

Hij vertelde, vlak voor de grillige waaivlammen,

Ma nischtano etc,: Inleidende vraag op Sederavond.