Muziek en Tooneel

objectiveerd beeldingsvermogen. Rika is 'n meid, hartstochtelijk, woest, hevig, heftig, eigenzinnig, bijna bestiaal-gepassioneerd, soms beestmenschelijk en rauw, maar toch met 'n fond van eigenaardige weekheid en bewogenheid. Die Rika, de getrapte, mishandelde, veronachtzaamde vrouw, heeft mevrouw Van Gogh een prachtig leven gegeven, heeft zij diep doorvoeld in bijna al haar levens-instincten, teederheden en wilde uitbarstingen. Niet om beschrijving, niet om episch bouwvermogen en niet om taalschoonheid heeft dit boek mij zoo innig geraakt, maar om zijn wijde menschelijkheid en zijn echte kracht en forschheid, die toch ook zeer fijne gevoelens laten uitbloeien.

Atmosferisch is deze bollenstreek niet groot weergegeven. Ik hapte er geen landlucht, en de hemel stond niet over mij heen gestolpt in oneindigheid. Maar toch voelt men dat uit dien levenden grond Rika is gegroeid, ziet men haar bestaan aan dat aardbrok vastgeklonken. In de figurenbeelding voelt mevrouw Yan Gogh wel episch en breed ook. Als ik zeg: atmosferisch laat ze mij de bollenstreek niet voelen, dan wil ik daarmee niet zeggen dat haar beschrijvings-vermogen volkomen minderwaardig is. Integendeel, mevrouw Yan Gogh — draagster van zoo'n beroemden koloristennaam — lijkt mij sterk kleur en licht te voelen. Ze ziet wel de lichten kleur-werkingen tegen elkaar in, maar haar omvatting van massale dingen is nog zoo slapjes; haar uit-drukkings-middelen zijn nog zoo weinig oorspronkelijk en zoo ver liggend ónder het stijl-plan en de uitingskracht van typeerende en karakteriseerende psychologie.

171