Muziek en Tooneel

III.

Nu ook zijn psychologie.

Deze is meditatief-subjectief en in geen enkel sentiment tot een, buiten eigen levens-aanvoelingen geobjectiveerde Ikheid gemaakt. De mislukking der psychologie staat echter in het nauwste verband met de gebrekkigheid der compositie van den roman. Er is een oud-melodramatisch procédé toegepast, het procédé der spring-psychologie zou ik 't willen noemen. — We zien René als knaapje, als wankelend jongetje, vol van angstige mijmeringen; we zien hem als kuischen jongeling; we zien hem als verliefd man, als zondige, als gevallen man, als getrouwd-in-vrije-liefde, als vader; we zien hem als verzadigde-van-zingenot en als opnieuw-begeerige. Een heel tgdperk van leven in luttele hoofdstukken afgeweven, grof gecoloriseerd en telkens opnieuw in scène gezet. Want ook een belangrijk deel van het boek is gewijd aan de teekening van de zonde-stad, aan plaats-beschrijvingen, 't weergeven van Bohe-mien-leven.

Van psychologie is eigenlijk geen sprake, 't Meest nog van typeering en zede-beschrijving. René is een zeer vage Ik-heid gebleven. Het is Lauer-sentiment van Parijs, wat romannerig oversausd met verhaal-mo-tiefjes. Maar Lauer kan absoluut nog niet verhalen. De psychologie van Madeleine, de verliefde prostitué, is zoo goed als nergens uitgewerkt en daarom geen belangrijk stijldeel in 't geheel. — Wat Lauer haar laat

125