Het blijkt volslagen onmogelijk, in een kort bestek van de schoonheid van Amsterdam als stad, van haar woelige historie, van haar handel, kunst en kunstenaars, van haar wetenschap en nijverheid, en van haar modern verkeer te spreken, op een andere dan geheel synthetische wijze. Een verbijsterende literatuur bestaat er over Amsterdam; over haar geschiedenis en haar maatschappelijke ontwikkeling; over haar cultuur, haar kunst, haar wetenschap en haar welvaart; over haar zeemacht naar Oost en West en haar wereldhandel; over haar oproeren en haar kerkelijke en staatkundige hervormingen. Hoe in enkele pagina's proza daarvan te reppen? Daarom, saam-vatting slechts. Wij verafschuwen alle hatelijk-bekrompen en kleingeestig chauvinisme, wijl de wereld daar niet aan hangt. Doch elk Nederlander mag met diepste bewondering en innigste liefde, over de schoonheid van oud-Amsterdam als stad, zich onbeschroomd uiten. Want ze is een groot wonder, een geheel eenige stad onder al de Europeesche steden. Tegenover haar vermag geen nationalisme of chauvinisme in waardeering mee te spreken. Omdat de vereering nooit sterk genoeg kan zijn. Amsterdam heeft een geheel aparte licht- en schaduw-atmospheer. Ze leeft van de teeder-speelsche glanzen en de koele kleuren van het water, en ze slurpt ook al
168