Studiën, tweede bundel

276 STUDIËN

der grootste proza-schrijvers, niet slechts van Holland, maar van Europa, uit den nieuweren tijd. Zijn woord, zijn geest, zijn openheid, zijn innige, hartstochtelijke oordeels-onafhankelijkheid, hebben wij lief. Ik voel ook geen verbittering tegen hem; ook Balzac, ook Goethe slaat hij van hun wereld-hoogte neer. Het kan zelfs goed zijn, als je het zoo voelt, dwars, hard en hevig tegen traditie-roem en sleur in te gaan. Maar ik waarschuw tegen den invloed van Van Deyssel's woord, vooral de jongeren. Als de opkomers nü Van Deyssel over Zola lezen, leeren ze Zola nooit kennen. Zij moeten vooral de werking van zijn scheppend genie onbelemmerd op zich laten ingaan. Wie zal de Grieksche bouwkunst verachten om de schitterende verfijning der Gothiek? Leest na Zola, Shakespeare, Dante, Dostojewsky, Balzac, Shelley. En voel dan, naast dezen, wat hij u nog doet. Maar begin hem niet van het huidig-critische Van Deyssel's oordeelsplan uit te bezien. Onderga de algeheele werking van Zola's scheppenden geest. En vo 1, diep in u zelf, of hij den smaad van Van Deyssel wel verdient. Zola is nooit en nimmer werkelijkheidsbeschrijver geweest; hij was er te groot dichter voor. Hij gaf in zijn schoonsten arbeid, volop zijn ziel, zijn gemoed, zijn haat en liefde...., zijn innerlijkheid.

Ons jongeren past, tegen Van Deyssel's ver-