Studiën, tweede bundel

DRIE BOEKEN VAN COUPERUS 237

en allegorisch dichter forceerend mensch die slechts een goed psycholoog is.

Om zulk grandioos werk aan te grijpen is er heel wat meer noodig dan een uitwendig-virtuoos woordvermogen. Couperus zou zich dan heel vrij moeten kunnen bewegen in minstens vijf sferen, wil deze soort arbeid niet ontaarden in een amateurig-Haagsch cosmogonietje op eigen houtje.

a. In de sfeer van het streng-geestelijke leven, die ook de geestelijke structuur in zulk verbeel-dings-werk als God en Goden wil zijn, zou moeten geven. Daarin van zelve heerschende de apperceptie, de hoogere bewustwording, die de geestvervoering en het visioen schept als bij Dante in zijn Divina Commedia.

b. De mystische atmosfeer, waarin moeten uitgeleefd zijn, allerlei elkaar kruisende levensinzichten, tot één levensleer, een synthese van het denken van heel een menschengeslacht. Dit hoeft niet op den grondslag der didactische canzonen van een Dante, maar zou geheel naar aard en evolutie van het tegenwoordige tij dieven kunnen geschapen wezen.

c. De godsdienstige vervoering welke ook geheel cosmisch kan zijn als bij Shelley, die, alle stelsels van wijsbegeerte in zich verwerkend, den geweldigen studie-geest strak-gespannen hield voor het diepste peinzen, zijn Intelledual beauty.

d. De symbolisch-allegorische atmosfeer, ge-