Studiën, tweede bundel

DRIE BOEKEN VAN COUPERUS 231

kleurige, geaccidenteerde, lagere belangstelling gaande makende would־be symbolische romans. Naar aanleiding dezer boeken schreef Van Deyssel: ....,,Als kunst is dit alles even ellendig".... ״Couperus heeft in den aanvang van zijn schrijversleven goede dingen gedaan...." ״Het scheelt niet veel of Couperus is geheel buiten de literatuur gegaan".... ״Na Extase is de slechte zwenking van zijn schrijversleven begonnen." En ten slotte dit vernietigende vonnis van Van Deyssel: ״Ik weet zeker dat als over honderd jaar iemand met verstand van literatuur in Nederland de geschiedenis van dezen, tijd zal schrijven, hij zal schrijven, dat er ook nog een minder-rangsche feuilleton- of romanschrijver Couperus leefde, die in zijn jeugd echter wel wat goeds heeft gemaakt."

Van Deyssel's oordeel is pontificaal-voorbarig geweest, en de veel meer nabije dan honderd jaar ver-liggende geschiedenis heeft dit hoonend oordeel gelogenstraft. Want later heeft Couperus dingen geschreven die éven schoon waren als het mooiste uit zijn eerste, jeugdiger periode. Zelfs Van Deyssel erkende dit en moest zich zelf verduwen. Van meer kanten werd eenige jaren terug Couperus verguisd. Jaarsma schreef een fel-vernietigend artikel in De Kroniek van Tak. Ook Scharten in De Gids beknauwde zijn wezen. Zeven jaar terug had ik zelf de afschuwelijke boekjes Fidessa en Psyche onder het ontleedmes