Israël onder de volkeren

215

Russische Joden, die zich in Amerika gevestigd hebben, begint het wetgetrouwe Jodendom er weder te herleven. Hiertoe dragen ook de Thoragetrouwe organisaties veel bij.

Strijders voor het onvervalschte Jodendom. Gelukkig bracht het Duitsche Jodendom ook mannen voort, die met kracht tegen den afval en de te ver gedreven hervorming optraden en den voorvaderlijken godsdienst met goed gevolg wisten te ver-dedigen. Van Mendelssohns vrienden heeft zich in dit opzicht verdienstelijk gemaakt de reeds genoemde R. NaftaliHerz Wes-sely (1725—1805), die zijn broeders aanspoorde,zichtebeschaven en te ontwikkelen ¹). doch daarbij de vaan des Jodendoms hoog te houden. Ook de geleerde Talmudisten R. Akiba Eger (gest. 1837) te Posen, R. Mozes Sofer (gest. 1839) te Presburg en anderen hadden in hun omgeving zoo grooten invloed, dat de geest van hervorming hier niet kon doordringen. De hevigste slag echter werd de hervorming toegebracht, toen de streng-geloovige rabbijnen zich aan de hoogescholen in de profane wetenschappen gingen bekwamen. Vroeger hadden de hervormers de vrome rabbijnen gewoonlijk voorgesteld als bekrompen dwepers, die niets anders kenden dan hun Talmud en daarom de zegeningen der hervorming niet beseften, terwijl zij zelf beschaafde, geleerde mannen waren, door hunalgemeene kennis verre boven deze kortzichtigen verheven. Nu de geloovige rabbijnen zich echter ook de moderne beschaving eigen maakten en ook in de profane geleerdheid de gelijken, zooal niet de meerderen, werden van hun tegenstanders, was het rijk der hervormers spoedig uit. De nieuwe rabbijnen wisten nu ook in keur van woorden hun beginselen te verdedigen; in predikatiën en geschriften ontvouwden zij de leeringen van het onvervalschte Jodendom en toonden zij het dwaze en ondoelmatige van de te ver gedreven hervormingszucht aan. Zoo

!) Den Joden in Oostenrijk zond hij eenige brieven, waarin hij hun aanried scholen voor de jeugd te stichten.