Erets Israël, Het Joodsche Land

DE JOODSCHE KOLONISATIE. 127

even weinig resultaat opleverde als een flesschenfabriek, voor welke de middelen indertijd ook al door Rothschild verschaft werden. Zoo was het ook met den geforceerden wijnbouw, die eerst sedert korten tijd geslaagd mag heeten. Het was 'alles te kunstmatig op touw gezet en niet gebaseerd op een werkelijke behoefte. Tegenwoordig ziet men het meeste heil in den aanplant van sinaasappels, en daarmee heeft men succes. Maar toch schijnt het mij toe, dat men onder den druk van lage wijnprijzen wel wat al te spoedig is overgegaan tot het uithakken der druiven. De kleinere bezitters hebben dat niet kunnen doen, want de aanleg van een sinaasappeltuin kost veel geld! En misschien zullen ze in de toekomst toch nog blij zijn, dat ze hun druiven behouden hebben.

In Palestina is het onze taak om zoo mogelijk de Joodsche bevolking te brengen tot zelfstandigheid en het komt mij voor, dat we onze leiding daarom zooveel mogelijk zullen hebben te richten op de ondersteuning van het particulier initiatief. Wanneer menschen uit eigen kracht kunnen slagen, dan moeten we dubbel voorzichtig zijn bij het toepassen van kunstmatige middelen en het scheppen van kunstmatige omstandigheden, die zelfs bij de beste leiding demoraliseerend kunnen werken.

We zullen er ook rekening mee moeten houden, dat niet iedereen geschikt is voor landarbeid, en dat we even goed industrie en handel behooren te bevorderen.