118 ERETS ISRAËL
naar Palestina kunnen emigreeren en daar gemakkelijker dan nu aan den kost kunnen komen.
Hoe meer grond in Palestina in Joodsch bezit komt en onder den ploeg wordt genomen door een Joodschen boerenstand, des te spoediger zal het Joodsche probleem worden opgelost. Moge dan wanneer de tijd daar is, het Joodsche particulier vermogen over de geheele wereld, althans voor een gedeelte, worden omgezet in land in Palestina! We zijn nog ver verwijderd van het ideaal van gemeenschappelijk grondbezit; verschillende proefnemingen op dat gebied hebben tot dusver nog niet tot eenig belangrijk resultaat geleid. En ik stel mij niet voor, dat de Joodsche boer beter of verdraagzamer zal zijn dan zijn collega van andere nationaliteit. We zullen hebben af te wachten, hoe het particulier grondbezit zich in Palestina zal ontwikkelen. Misschien zal het mettertijd mogelijk wezen het bouwland, tuinland, weiland enz. tot eenheden te herleiden, en het land al naar mate van de kwaliteit in klassen te verdeelen. Voorts te bepalen, dat niemand meer dan een zeker aantal eenheden zou mogen bezitten, waarbij natuurlijk naar gelang van de grootte van het gezin onderscheid zou gemaakt moeten worden, en verschillende personen zich zouden mogen combineeren. Het zou onderzocht moeten worden, of ’t mogelijk is iets in dezen geest door te voeren en maatregelen te nemen óm ontduiking op groote schaal te voorkomen.