De Lafaard

217

brein gebruiken om de ziel te controleeren en te door-vorschen, dat was ’s-menschen hoogste plicht. En die plicht doende, kon hij niet anders dan goed en edel zijn. „De oude Germaansche góden,” zeide hij, „zijn niet zooals voor u uw Jehova, professor, een rots van geloof, waarop men kan voortbouwen. Daarom speurt en zoekt de Germaansche ziel naar een nieuw fundament om haar levensleer op te bouwen; de Germanen zijn de geboren filosofen, zij doorvorschen de wijs-geerige en godsdienstige stelsels van alle tijden en alle volkeren en hoeveel keeren dan ook dwalend, hun doel is geen dwaling, maar waarheid, gerechtigheid, zelfstandigheid. Gij allen zoekt in God het menschelijke, wij Germanen willen in den mensch het Goddelijke zoeken.”

En Markus Horwitz mocht ook vrij spreken. Het was hem eerst moeilijk, want hij was gewoon geweest altoos uit te wijken, te bukken, want naar alle zijden dreigde immers levensgevaar. En levensgevaar, dat was het allerergste wat hij zich kon voorstellen. Leven wilde hij, met vrouw en kind leven, leven in vrijheid, maar vooral in welvaart. Hij had zich een vrij Amerika gefantaseerd, een nieuw werelddeel, waar alle menschen gelijke rechten zouden hebben en als hij alle gesprekken had aangehoord en hij met grapjes zijn overtuiging had verdedigd, dat een mensch moet leven, dat er niets gaat boven het leven, zoolang een mensch niet weet wat de dood is, dan haalde hij twee prentbriefkaarten voor den dag. Op de eene stond niemand minder dan zijn eigen broer met vrouw en zes kinderen, de broer in het mooiste rok-kostuum, dat een eerste coupeur van een voorname zaak in New-York voor zichzelf had kunnen knippen, de vrouw in een superbe