De Lafaard

192

door het nageslacht „de groote” genoemd. En hij dacht aan wat hij de kinderen op zijn school in Husumhad geleerd van dezen man, die, zoo stond het in de geschiedenisboeken, in 1785 het Duitsche vorstenverbond sloot, om de Duitsche staatsregeling voortaan tegen willekeurige aanslagen te vrijwaren. Dat was de grondslag geweest voor de latere Duitsche eenheid.....

echter ook het begin, althans de voorlooper van den oorlog van nu. Want was daaruit niet voortgevloeid de macht van het Duitsche Rijk, die macht, welker bevestiging een der voornaamste oorzaken was van den geweldigen strijd, waarin het vaderland nu was gewikkeld ? En zooals nu de eenheid door strijd en onrecht, door den overval van België, moest worden verdedigd, zoo was ze ook toen verkregen. Silezië was er voor verkracht, de zevenjarige oorlog werd er om gestreden; en de ondergang van Polen, datzelfde Polen, dat de Duitschers nu op hun hand trachtten te krijgen, werd er door ingeleid.

Zou ook nu weer, evenals toen in den zevenjarigen oorlog, de strijd moeten eindigen door algemeene uitputting? Duitschland was sterk, maar ook de sterkste kan niet alles. Parijs hadden zij niet kunnen bereiken en Claus voelde het, ze zouden er nooit komen; de Fran-schen waren niet meer dezelfde verslapte natie als in ’70. De Russen waren uit Oost Pruisen verdreven, dat was waar, maar op de grens waren ze blijven standhouden en het was den Duitschers niet gelukt hen ook in eigen land verder terug te drijven. En nu moesten de soldaten weer terug, den langen weg van het Oosten naar het Westen. Zou op die wijze ooit de overwinning kunnen komen? Eerst een aanval aan het eene front stuiten en dan, als inmiddels aan het andere front de