De Lafaard

104

de Duitsche nam in aantal toe en elk jaar, als de nieuwe rekruten geteld werden, zag Frankrijk zijn macht tegenover Duitschland slinken. Het Fransche ras, beroofd van het verheffend idealisme, zonder band met het eeuwige, zonk weg in het tijdelijke. Te Parijs werden de huizen reeds gebouwd met het oog op de toepassing van het systeem van Malthus. De burger-demokraat, eigenaar van het huis, weerde de Fransche kinderrijke familie. Er moesten te Parijs zelfs vereeni-gingen voor huisvaders gevormd worden, om gezamenlijk te verkrijgen, wat voor den enkeling niet mogelijk was: huurwoningen, geschikt voor kinderrijke Fransche families. De burger-materialist heerschte in de Kamer, in den Senaat; hij trad op als minister, hij werd president van de Republiek. En de presidenten der Fransche burgerrepubliek gaven, door hun kleine gezinnen, allen een symbolische uitdrukking aan de moeheid van het Fransche ras.

Met ontzetting zag men het aanzwellen van de bevolking van Duitschland. Men zag Parijs zelf ver-duitschen; het kreeg Duitsche bierhuizen, Duitsche drinkgewoonten en zelfs de kranten kregen met Duitschland heulende eigenaars.

Delcassé, een van die burger-demokraten, een van die eigenaren van Parijsche huurhuizen, berekend op de toepassing van het tweekinderstelsel, zocht naar uitkomst. Frankrijk, niet sterk meer in zich zelf, moest steun van buiten zoeken. Ook zocht de materie, zocht het geld, iets anders te dienen dan zichzelf, want het geld is een slaaf; het goud is een goede knecht, maar het kan geen meester zijn. En daar er geen ideaal in Frankrijk was te dienen, bood het zich aan voor een ideaal buiten Frankrijk.