Op water en brood

155

dragen aan bestuursambtenaren, die den bijzonderen titel „magistraat” dragen. Als „magistraat” mogen optreden Europeesche assistent-residenten, controleurs, gezaghebbers en posthouders. De rechtzittingen worden bijgewoond ten le door den „adviseur”, die beëdigd is, maar die ook vaak niet de rechtzittingen bij woont. Deze adviseur moet den politie-rechter inlichten omtrent het inheemsche recht van den Moslimschen Inlander of den Heidenschen inlander; ten 2e door den „Djaksa”, die zoo noodig tot op zekere hoogte als ambtenaar van het Openbaar Ministerie en als tolk optreedt, maar ook wel eens in het geheel niet optreedt d. i. wegblijft. Als griffier doet de „Djaksa” tevens dienst, ten 3e, het hoofd van den als gedaagde of beklaagde in rechten betrokken persoon, doch die heeft in de practijk zelden plaats. Men heeft voor de verschillende bezittingen, verschillende variaties van rechtspraak.

De jurist heeft naar zijn gewoonte om den zwakke altijd ten achter te stellen ten voordeele van den sterke of den sluwe, hier zijn reglementen ingericht, al naar hij met meer of minder geluk, den inlander meer of minder straffeloos kon négeren. In plaatsen met een sterke afdeeling der „Sarekat Islam”, of een groot aantal beschaafde Japanners of Chineezen, kruipt de reglementen-jurist natuurlijk meer in zijn schulp dan op plaatsen waar zijn machtswellust minder in den kijkert loopt. Het is een goddelijke natuurwet dat alle wreedaards laf zijn, vandaar dan ook dat de dieren, die het meeste nut geven en het minst in staat zijn zich te verweren, de paarden en de trekhonden, het meest van wreedheid hebben te lijden.

Van Blerkom somt de volgende bezwaren op, die tegen het „Nero’tje”, politierechter genaamd, zijn in te brengen:

Rechtspraak door besturende ambtenaren.

Verwijzing en rechtspraak als regel in dezelfde handen.