Op water en brood

133

door zwakke, energielooze menschen ontstaan, die bloedarm en zenuwzwak tot ellende en misdaad moeten vervallen. Onder de heerschappij van de wetgevende juristenklasse, is het bijvoorbeeld mogelijk geworden, dat drievierde deel van het Nederlandsche volk, van de wieg tot het graf geen hap natuurboter te proeven krijgt. In het rijkste zuivelland ter wereld is het overgroote deel der bevolking gedwongen zich met margarine te voeden. Margarine is een kwalijkriekend product, in Amerika vervaardigd en dat in zuiveren toestand veel overeenkomst toont, met de talk, die in illuminatiejjotjes wordt gebrand. In Nederlandsche fabrieken wordt dan dit walgelijke product door toevoeging van een weinig echte boter tot een vet bereidt, dat eenigszins het uiterlijk van boter heeft. De Nederlandsche volkswoning is te klein, biedt geen Voldoende gelegenheid voor wasschen, baden en slapen. Aan de zedelijke volksopvoeding wordt weinig ten koste gelegd. Hoe langer hoe meer brengen de groote fabrieken een nieuwen feodalen toestand. Wie zich daarvan goed met eigen oogen wil overtuigen, be-schouwe b.v. het bedrijf der firma N.N. te Rotterdam, (den werkelijken naam kan ik niet noemen, daar de jurist elke poging om de waarheid te zeggen met gevangenisstraf bedreigt.) Deze firma heeft het gedaan gekregen slechte koffie, slechte thee en slechte tabak in pakjes door de geheele stad te duur te ver-koopen. Zij heeft langzamerhand den smaak van de groote menigte die goedkoop moet koopen, zoo ver-grofd, dat zij een soort alleenheerschappij kan voeren. De kinderen zijn al bij bocht, dat de firma verkoopt, opgegroeid en aldus is aan de kleinere Rotterdamsche zaken, die de werkelijk goede kwaliteiten verkoopen, de klandisie van de groote menigte ontfutseld. Voor dit grootbedrijf van te dure slechte waar is hetnoodig, dat eiken dag tienduizenden pakjes worden gemaakt. Hiervoor worden meisjes gebruikt. Instede nu, dat de kinderen uit het volk de toekomstige moeders, op