Kalverstraat

38

tien jaren wellicht zou de tijd aanbreken, dat hij, Michiel Gazan_r de beweging zou kunnen leiden naar het ethisch internationalisme, dat hij al als een wereld-omvattend stelsel zag. De Joden zouden de pionniers van dat stelsel moeten zijn. Zij waren er volgens den natuurlijken weg toe aangewezen, zelve immers vormend den groote internationalen broederband in de beschaafde wereld.

Marx en Lassalle hadden dat bewust of onbewust voorgevoeld. Heine had reeds dat internationalisme in zich gehad. En de profetie zou dan toch vervuld worden, al was het anders dan de Joden zelve wèl gedacht hadden.

Hij had met Molly over de opkomende socialistische partij gesproken. Maar zij had gelachen, had den roep der colporteurs in de Kalverstraat geïmiteerd, had over het arme volk als het «tuig> gesproken.

«Maar het is toch moedig van zoo'n man als Bos, die daar alleen, arm en bespot, voor zijn principe strijdt, telkens opgedrongen door ’t volk, welks best hij wil, eiken avond wéér door agenten ruw beetgepakt en in ’t politie-bureau in een hok gestopt.”

„Ajakkes, spreek toch eens over wat anders, dan altijd over dat schorem. Wat heb jij daar toch mee te maken ? Jij hebt toch een mooie praktijk en je vergooit je er maar mee. Het tuig doet ons met dat geschreeuw op straat al genoeg nadeel... De fatsoenlijke menschen ontwijken Zaterdagavond de Kalver-straat ...”

Hij had meer dergelijke gesprekken met haar gevoerd. Maar in haar bekrompen hoofdje en in haar eng, egoïstisch hart was geen plaats voor de gedachte, dat men verplichtingen kon gevoelen jegens de minderbedeelden. Toen had hij inzichzelf den grooten strijd gestreden van ’t verstand tegen de zinnen en het verstand overwonnen. Hij was een reis naar Duitschland gaan maken om zich er aan te wennen, haar niet meer te zien en daar had hij kennis gemaakt met een arme Joodsche schooljuffrouw, die ’s avonds en ’s nachts, in haar weinige vrije uren, in ’t Hebreeuwsch geschreven revolutionaire geschriften copiëerde, die een Duitsch comité onder de Joden in Rusland verbreidde. Haar had hij liefgekregen en gehuwd.