Een droomer ter haringvangst

245

droeg — het was Oldenbarneveldt, naast den Zwijger den grondlegger, na Maurits, redder van den Neder-landschen Staat. Oldenbarneveldt, die minister van oorlog, van koloniën, van financiën en van buiten-landsche zaken tegelijk was, hij, de rustelooze werker, met zijn trotsche leuze : „Niets te weten, geeft het zekerste geloof’, in een tijd van zooveel theologisch gekibbel, Oldenbarneveldt, de „in alles singuliere, trotsch stervende, zooals hij trotsch geleefd had.” Giel's wacht was afgeloopen en nu stond Aai aan ’t roer, Aai met zijn jong, open gezicht onder den okerhelm in de vale goudomschemering.

Hij knikte Herman toe en dan staarde hij weer recht voor zich uit. over het stikdonkere watervlak, met heel, heel ver, enkele goud-gele twijfellichtjes, als sprongen trage vonken uit de zee.

Waaraan dacht hij. Of dacht hij niet, gedachteloos en leeg en doelloos als het heelal zelf?

„Denk je aan je moeder, Aai?”

„Neen mijnheer, aan mijn meisje.”

Herman werd jaloersch ; die visschersjongen was gelukkiger dan hij. Te kunnen denken aan één vast punt, één centrum, waarom zich alles heenslingert, waarvan alles uitgaat, gelijk de stralen uit een brandpunt, er ééne te kunnen liefhebben met de hartstochtelijke begeerte van een onvoldaan verlangen, met de zoete pijniging van een langzaam naderende vervulling. Hij, de eenvoudige, de begrippen-vrije, vond een vrouw, Herman zocht, zocht altijd — hij had nooit gevonden.

Zijn oog dwaalde langs het dek ; hij zag den boeg van het schip zacht rijzen en dalen ; de neerhangende