Opgedoken

van de daaropvolgende wintermaanden nog vele duizenden burgers door honger en kou een zinloze dood sterven. Eindelijk, op de avond van 4 mei 1945 werd de capitulatie van de Duitse troepen een feit. Koningin Wilhel-mina keerde in een hongerlijdend en leeggeplunderd land terug.

Eindbalans

En de joden? De getallen berusten op schattingen en lopen nogal uiteen. Naar het schijnt hebben 2.000 van hen tijdig weten te vluchten. Volgens een betrouwbare statistiek hebben rond de 15.000 het op onderduikadressen overleefd dankzij de dappere hulp van vele Nederlanders. 10.000 zijn er bij huiszoekingen ontdekt of zijn verraden. Van de ongeveer 110.000 gedeporteerden zijn er na de bevrijding 5.450 teruggekomen. Ouders zonder hun kinderen, kinderen zonder hun ouders, vrouwen zonder hun man, mannen zonder hun vrouw. Langzaam maar zeker werd de volle omvang van de massamoord bekend.

En de slotconclusie is maar al te bitter: in geen enkel land in West-Euro-pa hebben de SS en de Gestapo ook maar bij benadering zo ‘effectief hun werk kunnen verrichten als in Nederland.

Dr. Volker Jakob en Annet van der Voort

Deze historische achtergrondschets verscheen eerder in het boek Anne Frank was niet alleen (1990).

Noten

¹    Karl Kautsky, marxistisch politicus en publicist.

²    Erich Kuttner, links politicus en schrijver.

³    Otto Landsberg, sociaal democratisch politicus, was minister van justitie (1919)en lid van de Duitse onderhandelingsdelegatie in Versailles.

⁴    Konrad Merz (pseudoniem voor Kurt Lehmann) was tijdens de Duitse bezetting ondergedoken. Hij bleef na de oorlog tot zijn dood in Nederland wonen. Was masseur en schrijver (in het Duits). Van hem is de gevleugelde uitspraak: “Wer rausgeschmissen wird, hat kein Heimweh” (Wie eruit wordt geschopt, heeft geen heimwee).