Jerosche

3.    Een gebed uitspreken voor het herstel van een in levensgevaar verkerende zieke (in de synagoge), een zieke benschen.

4.    In ruimere zin, in verbindingen als lulew benschen, rosch choudesch benschen, tal benschen, lischt benschen.

In al deze gevallen wordt een speciale beracha of een speciaal gebed uitgesproken, resp. bij het opheffen van het lulew z.a., bij het aankon־ digen van rosch chodesch z.a., op de voorafgaande sjabbat, bij het gebed om dauw (tefillat tal) en bij het ontsteken van het licht voor sjabbat en feestdagen.

Benschen behoort tot de Oud-Romaanse resten en hangt samen met Lat. benedicere. Alleen Jidd. Schul zie 1015.

230.    Gascht. Kaan gascht hot souviel chotspe, dass er mehr esst wie dou is. Geen gast is zo brutaal, dat hij meer eet, dan er is. Dou = D. da. Gezegd, als een huisvrouw zich zorgen maakt, of er wel genoeg zal zijn voor de verwachte gasten.

231.    Gawsönes. Wer niks is, hot gawsones.

Wie niets is, heeft pretentie. Gawsones. H. ga’awtonut = verwaand-heid, hoogmoed. Het woord is in de Nederl. volkstaal overgegaan, in de vorm kapsones. Vgl. Moorman, Stoett, V.P. 120. 122.

232.    Gebben. Wen man dir gibt, neml Wen man dir nemt, kreisch!

Als men je geeft, neem; als men je neemt schreeuw!

Philo 159. Wenn man dir gibt, nimm! Wenn man dir nimmt, schrei! Bernst. 57. As man git, nem; As man nemt, schrei gewalt. - J.J.V. 1923, blz. 326.

233.    Gebberisch. Er is nit von Gebberisch, er is 1)on Nemmerisch.

Hij houdt niet van geven, alleen van nemen. Bernst. 181. Wer is fün Nemerow, der is nit fün Geberow. B. verklaart Nemerow, als een standsnaam in Rusland, van Geberow neemt hij aan, dat het een gefingeerde naam is.

Waarschijnlijk zijn beide plaatsnamen gefingeerd. Uit ״geben” en ״nemen” naar analogie van namen als Emmerich, Zürich e.a.

234.    Gêfen. Von gêfen, gdfen, gófen geit der wein uf.

Eigenlijk: Tengevolge van verschil van mening gaat de wijn op.

76