Jerosche

gewijd dal bij Jeruzalem; letterlijk: dal van Hinnom. Later: hel. Loulem, zie 575.

V.P. 275. - Tendlau. 1022. Bei dem hot der Rosche in gehnem am Schabbes kaan Ruh! - Bernst. 263. Schaboss hot afilü der ruschu in gejhenojm auch rüh.

Vergelijk ook Amsterdams Minhagiem boekje 2a. Um man dênt ״wehu

rachum” mit einem hibschen niggun.....aach doweil die rescho’iem

wieder in das gei־hinnem gein, wen man ma’ariew gesogt hot; dorum dênt man es lang, das sie nit asou bald drein gein. - Zie ook 10b. waar aangeraden wordt, eveneens ten bate van de zielen in gei-hinnem, op genoemd moment geen water te drinken 01 te scheppen.

878.    Roosche. Der roosche toot kaan gutes, wen er nit waass wórom.

De booswicht doet geen goeds, of hij moet weten waarom. Bet: De booswicht doet geen goeds, of er moet een voordeel voor hem zelf aan verbonden zijn.

879.    Roosche. E roosche moss man schmeicheln.

Een booswicht moet men naar de mond praten. Bet: Men moet trachten conflicten met een kwaadaardig mens te vermijden.

880.    Roow. Der roow is nit hescher wie Ködesch Borche (un nit winzeger wie der ssöten).

De rabbijn is niet hoger dan God (en niet minder dan de Satan). Roow H. Raw = Heer, de gebruikelijke titel van de rabbijn. Hescher oude vorm voor höher, aangepast aan hoch. Ködesch borche H. Haka-dosch-Baruch־Hu = De Heilige Geloofd zij Hij. Winzeg = D. wenig. Ssöten = Satan.

In dit spreekwoord komt tot uiting, dat de rabbijn bij zijn wetsbeslis-sing gebonden is aan Tora en traditie en bijv. niet in afwijking daarvan dispensatie zou kunnen geven. Het tweede (secundair toegevoegde) deel lijkt meer een ironische waarschuwing, het gezag van de rabbijn ook niet te minachten.

Vgl. ook het Sefardische spreekwoord: Y el Haham yerra en la Torah. ( = 00k de rabbijn kan dwalen in de leer.) Daarnevens het Oostjoodse: Bernst. 253. Nein rabunim kenen kejn minjon nit machen, ober zehn schüsters jo.

203