Jerosche

813.    Ponem. Es ponem wil aach eppes hobben.

Het gezicht wil ook wat hebben.

814.    Ponem. Kaan ponem, kaan schmu’e.

Geen gezicht, geen tijding. Bet: men ziet of hoort er niets van. Schmu’e, zie 808 - Schprichw. S.E.V. pag. 3.

815.    Pönem. Man sol s'n ponem nit (vor niks) mewäse sein. Var. mewajesch sein.

Men moet zijn gezicht niet (voor niets) verachtelijk maken.

Mewase sein = verachten. Mewajesch sein = beschaamd maken. Tendlau. 721. Wer werd sein eigen Ponim verschände. - Diskurs I. ״Komt aber ein ewjon nebich - sogt er - der moss auf kaal schtob publik komen, un moss sich sein ponem mewajesch sein vor ouber un unter schammoschiem.” - Kaals schtob = Kaals Stube = zaal v.d. gemeente. Schammoschiem mv. v. schammesch, zie no. 912.

816.    Pore. Die pore is besser wie der pour. Var. Die pore is besser wie der órel.

De koe is beter dan de boer (dan de niet-jood). De koe is als koopwaar aantrekkelijker dan de niet-jood, die te veel vraagt. Pore H. para = koe Pouer, pour. D. Bauer. (Opperduits). ’Orel H. ’arel (onbesnedene) vulgo niet-jood.

De ontwikkeling, in de richting van de tweede betekenis wordt op ongewild-humoristische wijze gedemonstreerd door het femininum ״Orelte” met de oorspr. Aramese uitgang voor het vrouwelijke ״te” to. Spreekwoord uit de veehandel. In andere kringen gebruikte men ״ku” i.p.v. pore. Veehandelaren e.d. gaven de voorkeur aan voor de cliëntele onverstaanbare (Hebr.) woorden, zie De Vries רשומות.

817.    Pore. Wie komt die pore ibber ’s eis (var. wie komt die ku) ?

Hoe komt de koe over het ijs? Gezegd, als iemand radeloos is, niet weet wat te doen. Tendlau. 189. Wie kommt die Kuh vom Eis! - J.J.V. 1923, 365/296. Wie kümt die Küh ibr'n Eis.

818.    Portegies. Es sitzt e portegies in der luft.

Er zit een Portugees in de lucht. Bet: Het waait hard.

190