Oorlog en Joden

opsporen van gevaren, afgestompt of in slaap gewiegd door het comfort en de schijnrust, die den modernen mensch omgaf?

Voorzagen zij dan niet de ramp, die al bijna tastbaar aanwezig was? Het noodweer is toch niet plotseling komen opzetten; het lichtte toch onophoudelijk aan het pikdonkere zwerk? Waarom zouden de Geestelijken het wel opgemerkt hebben en gij niet? Een logische vraag en toch ook weer niet, want wij, de anderen, waren veel te ingespannen bezig met onze zaken of in de posities, die we bekleedden en vooral ook nog met handen te drukken naar links en naar rechts, overal dc verzekering gevend, zulke uitstekende Vaderlanders te zijn. (Aan U niet-Joodsche Vaderlanders werd niet getwijfeld!) Wij doken onder in de plichten die we naarstig en drukdoend nakwamen, daarmee de garantie gevend, dat we voor alles trouwe Nederlanders waren. We moesten, om niet als verdacht aangezien te worden, zoo jongleeren, dat we ons tenslotte zelf een rad voor de oogen draaiden en werkelijk „rustig” gingen slapen en, zooals een struisvogel bij naderend gevaar, zijn stomme kop in het zand steekt — zoo en niet anders — gingen wij bridgen.

*

Nog is het vreeselijk drama niet ten einde en nog in zijn doodsstrijd laat de overweldiger zijn prooi niet los. Hij laat niet af, ons in zijn stervensuur nog te belasteren, onze dooden nog te trappen, onze gemartelden nog te beschimpen.

88